حسابداری

فصل ششم : کنترلهای داخلی در سیستمهای کامپیوتری

 

کنترلهای داخلی مربوط به سیتم های کامپیوتری اغلب به کنترلهای عمومی و کنترلهای کاربردی تقسیم         می شوند کنترلهای عمومی به تمام موارد کاربردهای کامپیوتر مربوط می شود و شامل :

1.      سازمان مرکز کامپیوتر

2.      روشهای ایجاد مستند سازی ، آزمایش و تصویب سیستم اولیه و هرگونه تغییرات بعدی در سیستمهای کامپیوتر

3.      کنترل دستگاههای کامپیوتر

4.      ایمنی پرونده ها و دستگاههاست از طرف دیگر کنترلهای کاربردی به سیستم های کاربردی حسابداری خاصی مانند سیستم حقوق و دستکزد کامپیوتری مربوط می شود

کنترلهای سازمانی در یک مرکز کامپیوتر: ساختار سازمانی که متشکل از یک مرکز کامپیوتر باشد و کارکنان آن کافی باشند مستلزم تفکیک مسؤلیتهای زیر می باشد:

1.      مدیریت مرکز کامپیوتر

2.      طراحی سیستم های کامپیوتری

3.      برنامه نویسی

4.      عملیات تصدی دستگاهها

5.      بایگانی پرونده ها و اسناد و مدارک

6.      آماده سازی اطلاعات

7.      گروه کنترل اطلاعات

مدیر مرکز کامپیوتر: این مدیر باید زیر نظر مسؤل صدور مجوز پردازش کامپیوتری مثلاً معاون پردازش اطلاعات یا سیستم های اطلاعاتی باشد

طراحی سیستم: تحلیل گران سیستم مسؤل طراحی سیستم های کامپیوتری هستند ، آنها پس از در نظر گرفتن هدفهای کاری و نیازهای کامپیوتری قسمتهای مختلف استفاده کننده از خدمات کامپیوتری ، هدفهای سیستم ها و روشهای رسیدگی به این هدفها را تعیین می کنند

برنامه نویسی:برنامه نویسان ، برنامه های مورد نیاز سیستم را با استفاده از مشخصات تعیین شده توسط تحلیل گران سیستم به شکل نمودگر طراحی می کنند سپس با استفاده از زبانهای برنامه نویس و عوامل نرم افزاری چون مبدلها و برنامه های عمومی برنامه کامپیوتری لازم را تنظیم می کنند

عملیات کامپیوتری : سیستم عامل کامپیوتر باید به گونه ای برنامه ریزی شده باشد که تمام دخالتهای متصدیان را ثبت کند برای پشتیبانی به کنترلهای قوی جداسازی وظایف عملیات کامپیوتری از وظایف برنامه نویسی اهمیت زیادی دارد زیرا کارمندی که هر دو کار را انجام می دهد در موقعیتی قرار خواهد گرفت که می تواند در برنامه های کامپیوتری تغییرات غیر مجازی را ایجاد کند.

بایگانی پرونده ها و اسناد و مدارک:هدف از بایگانی محافظت از برنامه های کامپیوتری ، پرونده های اصلی  و اطلاعات حسابرسی ، فعالیتها و سایر مدارک در برابر از بین رفتن، آسیب دیدت ، سوء استفاده یا ایجاد تغییرات غیر مجاز می باشد.

آماده سازی اطلاعات: کارکنان مسؤل این قسمت ، اطلاعات را منگنه و غلط گیری می کنند تا برای پردازش آماده شوند کار دستگاه منگنه یک نمونه سنتی از کار دایره آماده سازی اطلاعات می باشد.

گروه کنترل اطلاعات:گروه کنترل در مرکز کامپیوتر تمام اطلاعات ورودی را بررسی و آزمون می کنند ، بر پردازش کامپیوتر نظارت می کنند ، ترتیب اصلاح اشتباهات اطلاعات مشخص شده توسط کامپیوتر را می دهند و گزارشهای خروجی کامپیوتر را بررسی و توزیع می کنند

کنترلهای سازمانی و تقلب کامپیوتری : تاریخچه تقلب های کامپیوتری نشان می دهد کسانی مرتکب تقلب شده اند که عموماً سیستم را دستکاری کرده اند و در نقش برنامه نویس و متصدی دستگاهها استفاده از سیستم را تحت کنترل خود داشته اند هرگاه مسؤلیت های دفتر داری و حفاظت دارایی های مربوطه ادغام شود فرصت پنهان نگه داشتن اختلاس دارایی ها برای کارکنان افزایش می یابد از آنجایی که کار کامپیوتر اساساً دفتر داری است محدود ساختن دسترسی کارکنان مرکز کامپیوتر به دارایی ها بسیار مهم است.

اگر تهیه و امضاء چک ها به سیستم کامپیوتری واگذار شده باشد کارکنان کامپیوتر مستقیماً به وجوه نقد دسترسی خواهند داشت همچنین اگر مجوز ارسال کالا دستورهایی باشد که کامپیوتر تهیه می کند کارکنان مرکز کامپیوتر بطور غیر مستقیم به دارایی ها دسترسی خواهند داشت.

نکته: حسابرسان باید توجه داشته باشند که بیشتر مخاطرات در قسمتهایی است که کارکنان مرکز کامپیوتر به دارایی ها دسترسی دارند.

مستند سازی سیستم: هدف کلی از مستند سازی سیستم تهیه شرح کلی یک سیستم پردازش شامل نمودگرهای سیستم و تشریح نوع و ماهیت اطلاعات ورودی ، عملیات و گزارش های خروجی است مستند سازی سیستم مسؤلیتهای مربوط به ورودی اطلاعات ، انجام دادن وظایف کنترل ، اصلاح و پردازش مجدد اطلاعات نادرست را نیز مشخص می کند . نمونه ای از مستندات سیستم راهنمای استفاده کنندگان از سیستم می باشد که در مورد وظایف واگذار شده به استفاده کننده مانند تهیه اطلاعات برای پردازش ، بکارگیری کنترلها و استفاده از پایانه های کامپیوتری و دستور العملهای لازم را ارائه می کند یکی دیگر از انواع مستندات سیستم مستندات برنامه ای است که شرح کاملی از هر برنامه ی کاربردی را دارد مستندات برنامه ای باید حداقل شامل موارد زیر باشند:

1.      تشریح هدف برنامه

2.      فهرست و تشریح کنترلهای پردازشی برنامه

3.      نقشه محل قرار گرفتن اطلاعات که ممکن است در کارت ، نوار، دیسکت و ..... باشد

4.      نمودگرهای برنامه که مراحل اصلی و منطق برنامه کامپیوتر را نشان می دهد

5.      فهرست برنامه به زبان اولیه برنامه نویسی

6.      راهنمای عملیاتی حاوی دستورالعملهای برنامه ای

7.      اطلاعات آزمایشی استفاده شده بمنظور آزمایش و رفع اشتباهات و نقایص برنامه

کنترلهای سخت افزار:حسابرسان برای ارزیابی قابلیت اعتماد سخت افزار یا دستگاهها باید با کنترلهای مربوط به سخت افزار در هر سیستمی آشنا باشند رایج ترین کنترلهای سخت افزاری به شرح زیر می باشند

1.      بازتاب: منظور از کنترل بازتاب کسب اطلاعات کافی نسبت به تبعیت دستگاههای جانبی مانند چاپگر ، اسکنر و ..... از فرامین کامپیوتر است

2.      خودآزمایی: بسیاری از کامپیوتر ها و سخت افزارها یا نرم افزارها خود کنترلهایی دارند که کامپیوتر می تواند مدارهای خود را با آن آزمایش کند

3.      پردازش دوباره:عبارت است از دوبار اجراء کردن یک برنامه و مقایسه نتایج حاصله با یکدیگر

ایمنی پرونده ها و تجهیزات:هر مرکز کامپیوتر باید برای محافظت دستگاهها، پرونده ها و برنامه ها در برابر صدمه دیدن ، از بین رفتن و دسترسی افراد غیر مجاز دارای کنترلهای حفاظتی کافی باشد هدف دیگر کنترلهای حفاظتی امکان بازسازی پرونده های کامپیوتری در صورت آسیب دیدن یا از بین رفتن اسناد و مدارک می باشد برای محافظت دستگاهها در برابر سیل ، آتش سوزی و خرابکاری نیز لازم است روشهای ایمنی اعمال شود و بهترین راه حل جلوگیری از آسیب های عمومی آن است که دسترسی به دستگاهها به افراد مجاز محدود گردد .

مسؤلیتهای کنترلی حسابرسان داخلی :یک واحد حسابرسی داخلی جدا و مستقل از گروه کنترل ، مستقر در مرکز کامپیوتر و عوامل نرم افزاری باید وجود داشته باشد . گروه کنترل پیوسته به کنترلهای داخلی مربوط به پردازش اطلاعات توجه دارد در حالی که حسابرسان داخلی کارایی کلی عملیات پردازش اطلاعات و کنترلهای مربوط به آن را ارزیابی می کنند حسابرسان داخلی باید در طراحی سیستم های کاربردی مشارکت داشته باشند تا اطمینان حاصل کنند که سیستم ذنجیره عطف مناسبی را پیروی و تأمین می کند و حاوی کنترلهای داخلی کافی است . حسابرسان داخلی ضمن توجه به سایر مطالب برای تعیین موارد زیر نیز آزمونهایی را انجام می دهند:

1.      هیچ تغییری بدون مجوز لازم در سیستم بعمل نمی آید

2.      وظایف کارکنان برنامه نویسی از وظایف کارکنان عملیات کامپیوتر جدا است

3.      مستندات کافی تهیه و نگهداری می شوند

4.      کنترلهای اطلاعات ورودی به نحو مؤثر عمل می کنند

5.      گروه کنترل وظایف خود را به نحو خوبی انجام می دهد

ارزیابی ساختار کنترل داخلی توسط حسابرسان: صورتهای مالی چه توسط سیستم پردازش دستی و مکانیکی تهیه شود و چه با وسایل الکترونیکی ، حسابرسان باید بررسی مناسبی را از کنترلهای داخلی بعمل آورندارزیابی ساختار کنترل داخلی توسط حسابرسان شامل چهار مرحله زیر می باشد:

1.      حسابرسان باید شناخت کافی از ساختار کنترل داخلی برای برنامه ریزی حسابرسی کسب کنند

2.      برآورد احتمال خطر کنترل و طراحی آزموهای اضافی کنترلها

3.      اجرای آزمونهای اضافی کنترلها

4.      برآورد احتمال خطر و طراحی آزمونهای محتوا

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل هفتم:شـــواهد حســــابرســی

حسابرسان جهت اظهار نظر در مورد ارائه منصفانه صورتهای مالی نیازمند جمع آوری و ارزیابی شواهد و مدارکی بعنوان پشتوانه ای برای اظهار نظر خود می باشند این موضوع در سومین استاندارد اجرای عملیات بشرح زیر مورد تأکید قرار گرفته است . حسابرسان باید شواهد قابل قبول و دارای اطمینان را از طریق بازرسی ،مشاهده عینی ، پرس و جو و تأییدیه بدست آورند تا مبنایی منطقی را برای اظهار نظر خود در مورد صورتهای مالی مورد رسیدگی فراهم آورند. حسابرس برای رعایت این استاندارد علاوه بر تعیین اهداف حسابرسی باید انواع شواهد حسابرسی و روشهای حسابرسی را که در رسیدن به آن اهداف ضروری است انتخاب نماید.

عمده کار حسابرسی جمع آوری شواهد و مدارک قابل اطمینان و کافی در مورد صحت ادعاهای مدیریت می باشد مدیریت با تهیه ،تصویب و ارائه صورتهای مالی معتقد است که تمامی اطلاعات مندرج شده در صورتهای مالی به نحو صحیح و منصفانه ارائه شده است و نسبت به این اطلاعات ادعاهای زیر را مطرحمی کند:

1.      وجود یا رخداد

2.      کامل بودن

3.      تعهدات و حقوق

4.      ارزشیابی اطلاعات و تخصیص

5.      ارائه و افشاء

وجود یا رخداد: ادعای وجود یا رخداد حاکی از آن است که کلیه اقلام منعکس شده در صورتهای مالی واقعاًدر طی سال مالی رخ داده اند و در آن تاریخ وجود دارند.

کامل بودن: ادعای کامل بودن حاکی از آن است که تمامی معاملات و اقلامی که باید در صورتهای مالی درج می شدند بطور کامل درج شده اند و رویدادی وجود ندارد که رخ داده باشد ولی در صورتهای مالی منعکس نشده باشد .

حقوق و تعهدات: این ادعا حاکی از آن است که کلیه داراییهای منعکس شده در ترازنامه تحت مالکیت شرکت می باشد و بدهی های شرکت جزء تعهدات شرکت می باشد

ارزشیابی و تخصیص : ادعای مربوط به ارزشیابی و تخصیص حاکی از آن است که مبلغ دارائیها ، بدهی ها ، حقوق صاحبان سهام ، درآمدها و هزینه طبق اصول پذیرفته شده حسابداری ارزشیابی شده و به سرفصل های مربوطه تخصیص یافته اند.

ارائه و افشاء: این ادعا حاکی از آن است که کلیه اقلام مندرج در صورتهای مالی به نحو صحیحی طبق اصول پذیرفته شده حسابداری طبقه بندی ، توصیف و افشاء شده اند

شواهد حسابرسی: شواهد و مدارک و اطلاعاتی هستند که یک فرض را تأیید یا رد می نماینددر حسابرسی فرض حسابرسان بر این است که صورتهای مالی وضعیت مالی شرکت را به نحو مطلوبی نشان می دهند . طبق استانداردهای حسابرسی ایران شواهد حسابرسی چنین تعریف شده است:

شواهد حسابرسی یعنی اطلاعات بدست آمده توسط حسابرس برای رسیدن به نتایجی که نظر حرفه ای حسابرس بر اساس آن اظهار می شوند و این شواهد شامل اسناد اولیه و مدارک حسابداری زیر بنای صورتهای مالی و اطلاعات تأیید کنند از سایر منابع است.

برای کسب شواهد قابل اطمینان و کافی جهت اظهار نظر باید 3 مرحله اساسی زیر را طی کرد :

1.      مرحله اول اهداف حسابرسی

2.      مرحله دوم انواع شواهد حسابرسی

3.      مرحله سوم انواع روشهای کسب شواهد حسابرسی

مرحله اول : اهداف حسابرسی: حسابرسان قبل از تعیین انواع شواهد حسابرسی و انواع روشهای کسب شواهد حسابرسی برای بدست آوردن این شواهد باید اهداف حسابرسی را تعیین نمایند بطور کلی در حسابرسی مانده حسابها اهداف زیر مد نظر است:

1.      اعتبار

2.      کامل بودن

3.      (انقضاء)انقطاع زمانی

4.      مالکیت و تعهدات

5.      صحت محاسبات

6.      ارزشیابی

7.      طبقه بندی

8.      افشاء

اعتبار:منظور از اعتبار تعیین معتبر بودن معاملات ثبت شده یا وجود مانده حسابها بطور صحیح می باشد . هدف اصلی از تعیین اعتبار این است که مانده حسابها در اثر مبالغ جعلی بیش از حد واقعی گزارش نشده باشند. مثلاً برای آزمون اعتبار حسابهای دریافتنی و پرداختنی می توان از بدهکاران و بستانکاران شرکت تأییدیه اخذ نمود.

کامل بودن:قبلاً توضیح داده شده است

انقضاء زمانی :در این هدف حسابرس بدنبال تعیین صحت تفکیک معاملات از نظر ارتباط با دوره مالی است روشهای حسابرسی باید این اطمینان را حاصل کنند که رویدادها و معاملات نزدیک به پایان دوره مالی در دوره حسابداری مربوطه ثبت شده اند نه اینکه مثلاً فروشهای پایان دوره در ابتدای دوره مالی سال آینده و یا فروشهای ابتدای سال آینده جزء فروشهای آخر دوره سال قبل ثبت شوند.

صحت محاسبات: این هدف با ادعای مدیریت تحت عنوان ارزشیابی یا تخصیص ارتباط دارد و بدنبال تعیین صحت محاسبات ریاضی یا مبالغ ثبت شده در دفاتر می باشد مثلاً در دفاتر مؤسسه مبالغی تحت عنوان هزینه بهره تسهیلات دریافتی با هزینه استهلاک دارائیهای ثابت ثبت شده است حسابرس با محاسبه مجدد اعداد و ارقام ثبت شده به حسابهای ذکر شده از صحت آنان اطمینان حاصل می کند.

طبقه بندی : ثبت معاملات در سرفصلهای مناسب و ارائه صحیح اطلاعات در صورتهای مالی از اهمیت ویژه ای برخوردار است . هدف حسابرس از اجرای این آزمون این است که مطمئن شود معاملات و رویدادها در حسابهای مناسب و سرفصل های مربوطه ثبت شده اند.

افشاء: منظور از آن حصول اطمینان از افشاء شدن تمامی اطلاعات با اهمیت در صورتهای مالی یا یاداشتهای پیوست می باشد.

عموماً اطلاعات زیر در یاداشتهای توضیحی افشاء می شوند:

1.      تصریح اینکه صورتهای مالی طبق استانداردهای حسابداری تهیه شده اند

2.      مبنا یا مبانی اندازه گیری و رویه های حسابداری مورد استفاده

3.      اطلاعات تکمیلی درباره اقلام ارائه شده در صورتهای مالی

4.      بدهی های احتمالی ، تعهدات و سایر اطلاعات مالی و اطلاعات غیر مالی

5.      هرگونه اطلاعات دیگری که در راستای سودمندی ارائه صورتهای مالی تلقی گردد.

مرحله دوم: انواع شواهد حسابرسی: حسابرسان در حین اجرای حسابهای بررسی شده شواهد را جمع آوری می کنند تا باعث کاهش احتمال خطر حسابرسی گردد. احتمال خطر حسابرسی در سطح یک مانده دارای 3 جزء اصلی می باشد :

1.      احتمال خطر ذاتی

2.      احتمال خطر کنترل

3.      احتمال خطر عدم کشف

شواهدی را که حسابرسان برای هریک از ایناحتمال خطرها گردآوری می کنند با یکدیگر فرق دارند بطور کلی شواهد حسابرسی عبارتند از :

1.      شواهد فیزیکی

2.      شواهد اسنادی

3.      شواهد تحلیلی

4.      شواهد محاسباتی

5.      شواهد شفاهی

6.      شواهد تأییدیه

7.      نظرات کارشناسان

شواهد فیزیکی : شواهد فیزیکی یکی از با کیفیت ترین انواع شواهد است و عبارت است از هرچیزی که قابل شمارش ، بررسی ، مشاهده عینی و بازرسی است هدف از جمع آوری شواهد فیزیکی اثبات ( وجود یا وضعیت) برای آن مورد است.

شواهد اسنادی: شواهد اسنادی عبارت است از تمامی مدارک و مستندات زیر بنایی حسابداری که معاملات و رویدادهای ثبت شده در این مدارک را اثبات می کند نمونه هایی از شواهد اسنادی عبارتند از:

1.      دفتر کل و دفاتر روزنامه

2.      دستورالعملهای خرید

3.      فاکتورهای خرید و فروش

4.      لیست حقوق و دستمزد و .....

شواهد تحلیلی: روشهای تحلیلی یکی از راههای کسب شواهدکم هزینه و قابل اتکاء در حسابرسی است که در ارتباط با موضوعات کم اهمیت معمولاً به تنهایی اجراء می گردد حسابرسان بر اساس روشهای تحلیلی با مطالعه و مقایسه نسبتها و روابط بین داده ها از وجود روابط غیر عادی در بین دوره های مورد حسابرسی و وجود مبالغ حسابرسی نشده ای که متفاوت از انتظارات از پیش تعیین شده می باشد مطلع می گردند.

شواهد محاسباتی: در این مورد نیز حسابرسان با انجام محاسبات مجدد مربوط به اقلامی چون هزینه ها ،  هزینه های استهلاک ، مبلغ مالیات و .... از صحت محاسبات اطمینان حاصل می نمایند

شواهد شفاهی : عبارت است از پاسخ پرسنل صاحب کار به پرسش هایی که توسط حسابرس مطرح می شود این شواهد ضعیف ترین شواهد حسابرسی می باشد و باید تأییدیه بیشتری در مورد آنها جمع آوری گردد.

شواهد تأییدیه: تأییدیه به فرایندی گفته می شود که حسابرس از طریق ارتباط و مکاتبه با اشخاص ثالث معمولاً بانکها، بدهکاران، بستانکاران ، مشتریان و فروشندگان شرکت می باشند

نظرات کارشناسان: حسابرسان ممکن است در زمینه امورات فنی مانند قضاوت نسبت به موجودی های صاحب کار یا انجام دادن محاسبات مربوط به اثبات بدهی ها در قبال بیمه بازنشستگی تخصص کافی نداشته باشد در نتیجه حسابرسان جهت اطمینان از موارد ذکر شده باید از نظرات کارشناسان مربوطه استفاده نمایند.

مرحله سوم: روشهای کسب شواهد حسابرسی: در این مرحله بطور خلاصه به معرفی برخی از راهها و روشهایی می پردازیم که از طریق آنها می توان به شواهد حسابرسی دسترسی پیدا کرد.

1.      شمارش و بازرسی عینی

2.      پرس و جو

3.      دریافت تأییدیه

4.      تأییدیه مدیریت

5.      محاسبه مجدد

6.      سندرسی

7.      ردیابی

سندرسی:روشی است که بر اساس آن اقلام مندرج در صورتهای مالی را انتخاب کرده و با شیوه رسیدن از کل به جزء با بررسی اسناد و مدارک و مرحله پایانی به مرحله اولی سعی در اثبات آن رقم را داریم

ردیابی: فرایندی است که در آن رسیدگی اسناد و مدارک اولیه شروع می شود و به قرارگرفتن ارقام مندرج در صورتهای مالی ختم می شود(رسیدن از جزء به کل)

شواهد حاصل از رویدادهای تاریخ ترازنامه: برخی از شواهد و مدارک حسابرسی پس از پایان دوره مالی (تاریخ ترازنامه)و قبل از خاتمه عملیات حسابرسی یا انتشار گزارش حسابرس بدست می آیند بنابراین اظهار نطر حسابرس با توجه به اهمیت رویدادهای بعد از تاریخ ترازنامه تغییر می کنند .

رویدادهای بعد از تاریخ ترازنامه به دو دسته تقسیم می شوند :

1.      رویدادهای تعدیلی

2.      رویدادهای غیر تعدیلی

رویدادهای تعدیلی: رویدادهای تعدیلی آندسته از رویدادهای هستند که شواهد و نشانه های حاکی از وقوع آنها در تاریخ ترازنامه وجود داشتهاست در صورت وقوع این گونه رویدادها ضروری است تغییرات لازم در ارقام مندرج در صورتهای مالی انجام گیرد .مثلاً  مشخص شدن رأی دادگاه در باره یک پرونده حقوقی علیه شرکت که  پس از تاریخ ترازنامه نتیجه آن مشخص شده  وبه موجب آن صاحب کار محکوم به پرداخت مبلغ با اهمیتی شده است یا اعلام ورشکستگی یکی از بدهکاران عمده شرکت پس از تاریخ ترازنامه که قبل از تاریخ ترازنامه انتظار وقوع آن وجود داشته است .

رویدادهای غیر تعدیلی:آن دسته از رویدادهای هستند که پس از تاریخ ترازنامه اتفاق افتادهو هیچ نشانه ای دال بر وقوع آن در زمان تاریخ ترازنامه وجود نداشته است مثالهای از مورد مانند وقوع سیل، آتش سوزی و زلزله می باشد. رویدادهای غیر تعدیلی به اصلاح و تعدیل مبالغ مندرج در صورتهای مالی منجر نمی شوند.

روشهای رسیدگی به رویدادهای بعد از تاریخ ترازنامه:فاصله زمانی بین تاریخ ترازنامه و آخرین روز اجرای عملیات را دوره بعد از تاریخ ترازنامه می نامند. حسابرسان در طول این دوره باید از انقطاع مناسب دریافتهای نقدی ، پرداختهای نقدی ، خریدها و فروشها اطمینان حاصل کنند برای این کار لازم است روشهای زیر را انجام دهند :

1.      بررسی آخرین صورتهای مالی میان دوره ای و صورت جلسات مجامع عمومی ، هیئت مدیره و....

2.      پرس و جو در مورد مطالب مورد بحث در جلساتی که صورتجلسه آن هنوز آماده نشده است

3.      پرس و جو از مسؤلین ذیصلاح درباره زیانهای احتمالی

4.      دریافت تأییدیه از وکیل حقوقی شرکت به تاریخ آخرین روز اجرای عملیات درباره دعاوی حقوقی شرکت

5.      دریافت تأییدیه ای از صاحب کار درباره رویدادهای بعد از تاریخ ترازنامه

شواهد مربوط به معاملات با اشخاص وابسته: رؤسا ، مدیران ، سهامداران اصلی و اعضای خانواده آنان و شرکت های وابسته مانند شرکتهای فرعی نمونه هایی از اشخاص وابسته هستند افشای مناسب معاملات اشخاص وابسته در یاداشتهای توضیحی یا در صورتهای مالی صاحب کار نکته اصلی مورد توجه حسابرسان می باشد . افشای معاملات اشخاص وابسته شامل شرح نوع وابستگیشرح نوع معامله همراه با شرایط و نحوه تسویه آن می باشد. اگر حسابرسان معتقد باشند که معاملات با اشخاص وابسته با شرایط غیر واقعی انجام شده و مبلغ آن با اهمیت است باید اصرار ورزند که صورتهای مالی ماهیت اصلی معاملات را بگونه ای مناسب افشاء کنند .

روشهای شناسایی اشخاص وابسته شامل:

1.      پرس و جو از مدیریت

2.      بررسی گزارشهای ارسالی برای کمیته اوراق بهاء دار و بورس

3.      فهرست سهامداران و تأییدیه های تضاد منافعی است که توسط صاحب کار از مدیران اجرایی خود دریافت می شود در آغاز هر رسیدگی فهرست تمام اشخاص وابسته شناخته شده باید تهیه شود تا اعضای تیم رسیدگی نسبت به وجود معاملات با اشخاص وابسته هوشیار باشند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل هشتم:نمونه گیری در حسابرسی

نمونه گیری فرایندی است که از انتخاب گروهی از اقلام (نمونه) از بین گروه بزرکتری از اقلام (جامعه آماری ) و استفاده از ویژگی های نمونه برای استنتاج در مورد ویژگی های تمام اقلام جامعه را نمونه گیری آماری یا قضاوتی گویند و فرض اصلی این است که نمونه معرف جامعه است و دارای همان ویژگی های جامعه می باشد.احتمال خطر نمونه گیری با افزایش اندازه  نمونه کاهش می یابد.

نمونه گیری غیر آماری: نمونه ای را غیر آماری (قضاوتی) گویند که حسابرسان برای برآورد احتمال خطر نمونه گیری به جای تفکیک های آماری از قضاوت حرفه ای خود استفاده کنند .

مقایسه (خصوصیات) نمونه گیری آماری و نمونه گیری غیر آماری:

خصوصیات نمونه گیری آماری:

1.      استفاده از نمونه گیری آماری ، سنجش احتمال خطر با اهمیت را ممکن می سازد

2.      در طراحی نمونه های مؤثر ومفید کمک می کند

3.      در اندازه گیری کفایت و قابلیت اطمینان شواهد بدست آمده کمک می کند

4.      در ارزیابی عینی و بی طرفانه از نتایج نمونه به حسابرسان کمک می کند

ایراد موارد بالا داشتن هزینه های اضافی می باشد.

خصوصیات نمونه گیری غیر آماری:

1.      احتمال خطر نمونه گیری به هیچ وجه نمی تواند از طریق غیر آماری مشخص شود

2.      دارای هزینه کمتری نسبت به نمونه گیری آماری می باشد

3.      برای آزمون محتوا جامعه هایی به نسبت کوچک و بطور گسترده ای استفاده می شود

نمونه گیری آماری و غیر آماری هردو می توانند شواهد کافی و قابل اطمینان را برای حسابرسان تأمین کنند 

نمونه گیری تصادفی: معنا و مفهوم نمونه تصادفی  این است که انتخاب کننده اقلام نمونه نباید آگاهانه یا ناخودآگاه بر انتخاب اقلام تأثیر گذار باشد یا تصادفی بودن انتخاب اقلام را خدشه دار سازد بدین ترتیب برای دستیابی به یک نمونه واقعاًتصادفی باید انتخاب بی طرفانه صورت گیرد. اساس نمونه تصادفی نامحدود این است که هر یک از اقلام جامعه شانس مساوی برای انتخاب شدن داشته باشند.

برنامه های کامپیوتری ایجاد اعداد تصادفی:این برنامه ها می توانند به گونه ای طراحی شوند که اعداد با ویژگی های خاص را انتخاب کنند به گونه ای که اعداد منظور شده در فهرست اعداد تصادفی در اختیار حسابرسان قرار میگیرد و تنها شامل اقلام موجود در جامعه باشد و این برنامه ها یک برنامه ی استاندارد در نرم افزارهای عمومی حسابرسی است . انتخاب منظم ( سیستماتیک) روشی است که از روش انتخاب یک عدد تصادفی بع ازای هر یک از اقلام نمونه کمتر وقت گیر است و در این روش انتخاب از یک یا چند نقطه ی شروع تصادفی آغاز می شود و با انتخاب هر n  امین قلم بعدی در جامعه ادامه می یابد برای مثال :

فرض کنید حسابرسان می خواهند 200 فاکتور را از بین 10000 فاکتور ، رسیدگی کنند به این ترتیب 10000 تقسیم بر 200 مساوی  است با 50 و حسابرسان با انتخاب اولین فاکتور مثلاً 97 بطور منظم 147 = 50 + 97 و عدد بعدی 197 = 50 + 147  و ..... روش انتخاب منظم یا سیستماتیک این ترتیب را دارد که حسابرسان           می توانند نمونه را از یک مجموعه مدارک یا معاملات شماره گذاری نشده نیز انتخاب کنند.

نمونه گیری قطعه ای : نمونه قطعه یشامل تمام اقلام موجود در یک دوره مالی انتخاب و از یک زمان شروع می شود و شامل بخش انتخاب شده ای از ردیف اعداد یا قسمت انتخابی از ردیف الفباست برای مثال حسابرسان ممکن است برای آزمون کنترلهای داخلی پرداختهای نقدی تصمیم بگیرند تمام پرداختهای نقدی ماههای خرداد و بهمن  را آزمون کنند در این صورت واحد نمونه گیری به جای معاملات ماه خواهد بودبدین ترتیب نمونه دارای 2 قطعه می باشد که از جامعه ای متشکل از 12 قطعه انتخاب شده است .

طرح های نمونه گیری: روشهای نمونه گیری آماری را که برای دستیابی به یک هدف مشخص حسابرسی به کار گرفته می شود را طرح نمونه گیری می نامند . طرح های نمونه گیری برای برآورد ویژگی های مختلف یک جامعه آماری مورد استفاده قرار می گیرد اما هر برآوردی یا ضریب و نوع یا یک کمیت عددی است و واژه های آماری مترادف با ضرایب وقوع و کمیت عددی به ترتیب عبارتند از صفت و متغیر.

حسابرسان برای پیدا کردن شناختی از طرح های نمونه گیری باید ابتدا با معانی و روابط متقابل برخی از مفاهیم آماری آشنا شوند که دو تا از این مفاهیم عبارتند از حدود مجاز احتمال خطر نمونه گیری  و اندازه نمونه .

حدود مجاز احتمال خطر نمونه گیری: دامنه ای است به شکل حدود از نتایج نمونه که مقدار واقعی ویژگی های جامعه مورد سنجش احتمالاً در آن قرار دارد مثلاً فرض کنید نمونه ای انتخاب شده و ضریب اشتباه را 1/2 درصد نشان می دهند . احتمال اینکه ضریب وقوع اشتباه در جامعه مورد نظر واقعاً 1/2 درصد باشد کم است اما می دانیم نتیجه نمونه احتمالاًدر حدود ضریب اشتباه جامعه قرار دارد بنابراین با استفاده روشهای نمونه گیری آماری می توان فاصله را در دو طرف نتیجه نمونه به گونه ای تعیین کرد که احتمال رود ضریب وقوع اشتباه جامعه در دامنه قرار دارد و برای مثال 1  درصد بدان معناست که انتظار می رود ضریب واقعی جامعه بین 1/1 و 1/3 درصد قرار گیرد.

اندازه نمونه: اندازه نمونه مستیماًبر حدود مجاز احتمال خطر نمونه گیری و احتمال خطر نمونه تأثیر گذار           می باشد و با یک نمونه بسیار کوچک نباید احتمال خطر نمونه گیری اندکی را انتظار داشت مگر اینکه حدود مجاز احتمال خطر نمونه گیری بزرگی را قایل شویم. با افزایش اندازه نمونه هم احتمال خطر نمونه گیری و هم حدود مجاز احتمال خطر نمونه گیری کاهش می یابد برخی از ویژگی های جامعه مورد آزمون نیز بر اندازه نمونه تأثیر گذار می باشند مثلاٌ هرچه اندازه جامعه بزرگتر باشد اندازه نمونه لازم برای برآورد جامعه با احتمال خطر نمونه گیری و حدود مجاز احتمال خطر نمونه گیری مورد نظر نیز افزایش می یابد.

نمونه گیری برای آزمون کنترلها: در آزمون کنترلها که برای تخمین فراوانی موارد عدم رعایت یا انحراف از یک روش تعیین شده کنترل داخلی انجام می شود و عموماً شامل روشهای زیر می باشد:

1.      تعیین هدف آزمون

2.      تعریف یک انحراف

3.      تعریف جامعه مورد نمونه گیری

4.      انتخاب روش نمونه

5.      تعیین اندازه نمونه

6.      انتخاب نمونه و بررسی اقلام آن

7.      ارزیابی نتایج نمونه

8.      مستند سازی روشهای نمونه گیری

احتمال خطر نمونه گیری در آزمون کنترلها: حسابرسان در انجام دادن آزمون روشهای کنترل داخلی با دو مورد از احتمال خطر نمونه گیری روبرو می شوند :

1.      احتمال خطر اتکای کمتر از واقع بر سیستم کنترل داخلی که به کارایی فرایند حسابرسی مربوط                می باشد

2.      احتمال خطر اتکای بیش از واقع بر سیستم کنترل داخلی

نمونه گیری برای آزمونهای محتوا: آزمونهای محتوا برای کشف اشتباههای با اهمیتی طراحی می شوند که ممکن است در صورتهای مالی وجود داشته باشند .

مراحل عملی در نمونه گیری محتوا می تواند به شرح زیر خلاصه شوند:

1.      تعیین هدف آزمون

2.      تعریف جامعه

3.      انتخاب روش نمونه گیری

4.      تعیین اندازه نمونه

5.      انتخاب روش نمونه

6.      انتخاب نمونه و رسیدگی به اقلام آن

7.      ارزیابی نتایج نمونه

8.      مستند سازی روشهای نمونه گیری

در آزمونهای محتوای مانده حسابها دو نوع احتمال خطر نمونه گیری وجود دارد:

1.      احتمال خطر رد کردن نادرست: که عبارت است از احتمال آنکه نتایج نمونه نشان گر تحریفی عمده در جامعه باشد در حالی که در واقع چنین نباشد

2.      احتمال خطر پذیرش نادرست : عبارت است از احتمال اینکه نتایج نمونه سبب شود حسابرسان   جامعه ای را خالی از اشتباه با اهمیت بدانند در حالی که در واقع اشتباه با اهمیت وجود دارد.

 

فصل نهم : کاربرگهای حسابرسی

کاربرگهای حسابرسی حلقه ارتباطی بین مدارک حسابداری صاحب کار و گزارش حسابرسان می باشند این کاربرگها کلیه کارهای انجام شده توسط حسابرسان را مستند و گزارش حسابرسان را توجیح می کنند . کاربرگهای حسابرسی باید حاوی کلیه اطلاعات مربوط به اظهار نظر درباره مطلوبیت ارائه صورتهای مالی صاحب کار باشند و می توانند به شکل ثبت اطلاعات روی کاغذ،ضبط الکترونیکی ، فیلم و یا ابزارهای دیگر باشد.

فواید کاربرگهای حسابرسی بطور کلی بشرح زیر می باشند:

1.      مستند کردن رعایت استانداردهای سه گانه اجرای عملیات حسابرسی

2.      دلالت بر انجام عملیات حسابرسی طبق استانداردهای حسابرسی و الزامات قانونی و مقرراتی

3.      تأمین وسیله ای برای تقسیم کار بین کارکنان و هماهنگ نمودن کار حسابرس

4.      کمک به سرپرستان ، مدیران و شرکای مؤسسه جهت نظارت بر کار حسابرس

5.      کمک در برنامه ریزی و انجام حسابرسی های دوره های آینده

6.      تأمین پشتوانه ای برای گزارش حسابرسان

7.      مستند کردن نتایج حاصل از اجرای روشهای حسابرسی و شواهد حسابرسی کسب شده

ماهیت محرمانه بودن کاربرگهای حسابرسی: دست رسی نامحدود به کلیه اطلاعات مربوط به صاحب کار لازمه انجام یافتن یک حسابرسی رضایت بخش می باشد و بیشتر این اطلاعات محرمانه تلقی می شوند بدیهی است مدیران شرکت صاحب کار در صورت اطمینان از حسابرس مبنی بر این که اطلاعات خواسته شده در راستای اجرای عملیات حسابرسی می باشد و از طرفی طبق آیین رفتار حرفه ای چون حسابرس را شخصی راز دار می پندارندمعمولاً کلیه اطلاعات با اهمیت را در اختیار حسابرس قرار می دهند. حسابرسان برخی از این اطلاعات محرمانه را بعنوان شواهد حسابرسی در کاربرگهای خود ثبت می کند لذا کاربرگهای حسابرسی باید همیشه محرمانه باشند و همواره از آنها محافظت گردد.

مالکیت کاربرگهای حسابرسی: کاربرگهای حسابرسی متعلق به حسابرسان می باشند و صاحب کار هرگز نمی تواند حسابرسان را موظف کنند تا کاربرگهای حسابرسی را در اختیار آنها قرار دهند . صاحبکاران ممکن است بعضی مواقع مراجعه به اطلاعات ثبت شده در کاربرگهای سالهای قبل حسابرسان را مفید تشخیص دهندحسابرسان نیز معمولاً مایلند این کاربرگها را در اختیار آنان قرار دهند اما کاربرگهای حسابرسی هرگز نباید جایگزین مدارک حسابداری صاحب کار تلقی شوند.

محتوای کاربرگهای حسابرسی: شکل و محتوای کاربرگهای حسابرسی باید متناسب با نیازهای حسابرس برای هر کار حسابرسی طراحی و تنظیم گردد ازآنجایی که زمینه کاری ونوع فعالیت شرکتها متفاوت            می باشد لذا نوع ، ماهیت و تکنیک های حسابرسی و همچنین محتوای کاربرگهای حسابرسی نیز باید متفاوت باشد بر اساس رهنمودهای کمیته فنی سازمان حسابرسی محتوای کاربرگهای حسابرسی معمولاً موارد زیر را در بر می گیرد :

1.      اطلاعات مربوط به ساختار قانونی و سازمان واحد مورد رسیدگی

2.      خلاصه یا نسخه ای از مدارک رسمی ، موافقتنامه ها و صورتجلسه های با اهمیت

3.      شواهد مربوط به مراحل برنامه ریزی

4.      شواهد مربوط به شناخت حسابرس از سیستم های حسابداری  و ساختار کنترل داخلی واحد مورد رسیدگی

5.      ثبت نوع ، ماهیت ، زمانبندی اجرای واحد و روشهای حسابرسی

6.      نتیجه گیری های حسابرس درباره جنبه های عمده کار حسابرسی

کاربرگهای حسابرسی و مسؤلیت حسابرسان:کاربرگهای حسابرسی مدارک اصلی و اساسی برای نشان دادن میزان روشهای اجراء شده و شواهد گرد آوری شده طی کار حسابرسی است اگر دعوای علیه حسابرس در دادگاه بوجود آید شاکی برای یافتن شواهد کاربرگهای حسابرسی رابه دقت بررسی می کند چنین امری ایجاب می کند کاربرگهای حسابرسی در پایان هر کار حسابرسی توسط مؤسسه حسابرسی بدقت بررسی شوند تا در آینده بعنوان مدارکی بر علیه حسابرسمورد استفاده قرار نگیردمؤسسات حسابرسی هرچند وقت یکبار روشهای مؤسسه را برای تهیه ، رسیدگی ، بررسی ونگهداری کاربرگها با تمام دقت مورد ارزیابی قرار می دهند.

 

انواع کاربرگهای حسابرسی: بیشتر کاربرگهای حسابرسی می توانند در گروههای کلی زیر طبقه بندی شوند:

1.      کاربرگهای عمومی

2.      کاربرگهای نهایی

3.      کاربرگهای اصلی

4.      کاربرگهای فرعی

5.      کاربرگهای رسیدگی

6.      کاربرگهای اصلاحات و طبقه بندی مجدد حسابها

7.      کاربرگهای تجزیه و تحلیل ، محاسباتی و مغایرتی

8.      کاربرگهای نکات قابل توجه

9.      کاربرگهای تأیید کننده (تأکید کننده)

کاربرگهای عمومی: این کاربرگها برای استفاده در برنامه ریزی ، سرپرستی عملیات و اداره امور حسابرسی طراحی می شوند . کاربرگهای برنامه ریزی حسابرسی طرح های کلی و برنامه های حسابرسی ، بودجه زمانی حسابرسی و..... نمونه های از کاربرگهای عمومی می باشند .

کاربرگهای نهایی: این کاربرگ جدولی است حاوی مانده سال جاری و مانده سال قبل حسابهای دفتر کل، ستون اصلاحات پیشنهادی ، اصلاحات طبقه بندی شده و همچنین اقلام نهایی که در صورتهای مالی منعکس خواهند شد .کاربرگهای نهایی بعنوان مجموعه کاربرگهای حسابرسی است و دارای ستونهایی به شرح جدول زیر می باشد.

تاریخ تهیه:

تهیه کننده:

بررسی کننده:

 

کاربرگهای اصلی : این کاربرگها برای هر یک از سرفصلهای اصلی منعکس در صورتهای مالی تهیه می شود بعنوان مثال کاربرگ اصلی تهیه شده برای سرفصل وجوه نقد که در ترازنامه منعکس شده است مانند حسابهای تشکیل دهنده وجه نقد مانند صندوق ، حسابهای بانکی ، تنخواه گردان پرداخت و.... می باشد این کاربرگ برای تلفیق هر گروه از حسابهای مشابه دفتر کل به کار می رود و جمع هریک از این کاربرگها یکجا بکار برگ نهایی منتقل می شود.

کاربرگهای فرعی : این کاربرگ فرعی تحت عنوان کاربرگ تفصیلی نیز از آن یاد می شود و کاربرگی است که ریز مانده های هر یک از اقلام کاربرگ اصلی را نشان می دهد بعنوان مثال در کاربرگ فرعی حسابهای دریافتنی ریز حسابهای دریافتنی که شامل مانده هر یک از بدهکاران می باشد نمایش داده می شود

کاربرگ رسیدگی : حسابرسان از این کاربرگها برای رسیدگی به برخی از مانده های منعکس شده در کاربرگ فرعی استفاده می کنند برای این منظور حسابرسان از ریز حسابها ی منعکس شده در کاربرگهای فرعی چند مورد را بعنوان نمونه انتخاب کرده و در کاربرگهای رسیدگی آزمونهای حسابرسی را در مورد صحت آن اجراء می کنند

کاربرگهای اصلاحات و طبقه بندی مجدد حسابها:اگر حسابرسان در حین حسابرسی با اشتباهات یا تخلفاتی در اسناد و مدارک حسابداری صاحب کار روبرو شوند بمنظور تعدیل و اصلاح موارد مذکور ثبت های اصلاحی را در کاربرگهای اصلاحات پیش نهادی ثبت کرده و جهت اعمال به صاحب کار پیش نهاد می کنند.

کاربرگهای تجزیه و تحلیل(محاسباتی ، مغایرتی):منظور از کاربرگ تجزیه و تحلیل این است که حسابرسان تمام تغییرات طی دوره یک حساب را مانند دارایی، بدهی ، سرمایه یا هزینه را در یک کاربرگ بیاورند. کاربرگ محاسباتی برای تأیید برخی از حسابهای خاص و مبالغ انجام دادن یک محاسبه مستقل و مقایسه نتایج حاصل از آن با مبالغ منعکس در مدارک حسابداری صاحب کاراست حسابرسان از کاربرگهای مغایرت برای ارتباط بین دو قلم کسب شده از منابع مختلف استفاده می کنند .

 

کاربرگهای نکات قابل توجه: این کاربرگها ، کاربرگهای هستند که اشکالات و ایرادات مشاهده شده توسط تیم حسابرسی در آن درج می شود تا جهت تصمیم گیری در مورد لحاظ کردن آنها در گزارش حسابرس توسط سرپرستان مورد توجه قرار گیرد .

کاربرگهای تأیید کننده ( تأکید کننده) : حسابرسان در طی رسیدگی های خود ممکن است مدارک تشریحی دیگری جهت اثبات درستی مطالب منعکس در صورتهای مالی و توجیه گزارش حسابرسی                گرد آوری کنند که به این گونه مدارک ، مدارک تأیید کننده گفته می شود نسخه ای از این گونه مدارک شامل صورتجلسه های مجامع عمومی و هیئت مدیره ، اساسنامه شرکت ، آیین نامه ها و .... در کاربرگ مدارک تأیید کننده بایگانی می گردد

سازمان کاربرگهای حسابرسی: حسابرسان معمولاً دو پرونده برای کاربرگهای حسابرسی هر صاحب کار تهیه و نگهداری می کنند:

الف) پرونده های جاری: کاربرگهایی در پرونده های جاری نگهداری می شوند که اطلاعات درج شده در آنها تنها به دوره مورد رسیدگی (سال جاری) مربوط می شوند . کاربرگهای دوره جاری و پرونده های دوره های دوره جاری شامل: پیش نویس صورتهای مالی و گزارش حسابرسان می باشد

کاربرگهای نهایی و اصلاحات پیشنهادی و اصلاحات طبقه بندی به دنبال این کاربرگها می آیند.بقیه پرونده های جاری حاوی کاربرگهای رسیدگی به مانده ی هرحساب و اقلام مندرج در صورتهای مالی صاحب کار است این بخش از پرونده ها با کاربرگهای مربوط به دارایی ها شروع و با کاربرگهای مربوط به بدهی ها ، حقوق صاحبان سرمایه و حسابهای درآمد و هزینه ها ادامه می یابند

ب) پرونده های دائمی : پرونده های دائمی سه هدف زیر را برآورد می کنند

1.      یادآوری نکاتی که چند سال کاربرد دارند

2.      فراهم آوردن خلاصه ای از روشها و سازمان صاحبکار برای حسابرسان جدید

3.      کاربرگ های اقلام بدون تغییر یا کم تغییر و در نتیجه بی نیاز ساختن حسابرسان از تهیه ی هر ساله آن

بیشتر اطلاعات پرونده ی دائمی در جریان حسابرسی نخستین گرد آوری می شوند . این اطلاعات شامل نسخه ای از اساسنامه و مدارک ثبت شرکت ، قراردادهای اجاره بلند مدت ، موافقتنامه های حق امتیاز، طرح های بازنشستگی و ... می باشد

بررسی کاربرگهای حسابرسی: کاربرگها در کلیه رده های سرپرستی موجود در مؤسسه مورد بررسی قرار می گیرند سرپرستان کاربرگهای افراد تیم حسابرسی را بررسی می کنند ، مدیران کاربرگهای حسابرسان را بررسی می نمایند و شریک مسؤل کار تمام کاربرگهای مربوط به آن را بررسی می کنند ، بررسی مدیران وشرکاء اغلب نزدیک به پایان کار انجام می گردد.

کنترل کیفیت در مؤسسات حسابرسی: مؤسسات حسابرسی باید رویه ها و روشهای کنترل کیفیت مناسبی تدوین کنند تا از رعایت استانداردهای پذیرفته شده حسابرسی در انجام گرفتن هر یک از کارهای حسابرسی اطمینان یابند . انجمن حسابداران رسمی آمریکا برای راهنمایی مؤسسات حسابرسی در تدوین دستورالعملهای کنترل کیفیت بیانیه ی استانداردهای کنترل کیفیت شماره یک را منتشر و در آن نه عنصر کنترل کیفیت را شناسایی کرده است که عبارتند از:

برخی از استاندارد های حسابرسی عبارتند از:

1-استاندارد کنترل کیفیت:مؤسسه برای کسب اطمینان از اینکه الزامات استانداردهای حرفه ای ، قانونی و مقرراتی رعایت می شود و گزارشها مناسب شرایط موجود صادر می شود باید سیستم کنترل کیفیت مناسبی را طراحی کند

اجزاء سیستم کنترل کیفیت: سیستم کنترل کیفیت مؤسسه باید شامل سیاستها و روشهایی باشد که هر یک از اجزای زیر را مورد توجه قرار دهد

الف) مسؤلیتهای مدیریت درباره کیفیت در درون سازمان

ب) الزامات اخلاقی

ج) پذیرش وارائه کار

د) منابع انسانی

ه) اجرای کار

و) نظارت

2- استاندارد 200( هدف و اصول کلی حسابرسی صورتهای مالی) : حسابرس برای تعیین روشهای حسابرسی لازم الاجراء در هر کار حسابرسی مبتنی بر استانداردهای حسابرسی باید همه استانداردهای حسابرسی مرتبط با آن کار را رعایت نماید . حسابرس باید قابلیت پذیرش و چار چوب گزارش گری مالی استفاده مدیریت برای تهیه صورتهای مالی را تعیین کند

3- استاندارد 210(قرارداد حسابرسی):قرارداد حسابرسی که حسابرس برای صاحب کار می فرستد پذیرش کار ، هدف و دامنه حسابرسی ، حدود مسؤلیت حسابرس ، نسبت به صاحب کار و شکل گزارشهایی را که ارائه خواهد داد مشخص و مستند می کند و حسابرس در حسابرسی های بعدی باید با در نظر گرفتن وضعیت موجود نسبت به ضرورت ،تجدید نظر در شرایط قرارداد حسابرسی تصمیم گیری کند

 

4- استاندارد 220(کنترل کیفیت حسابرسی اطلاعات مالی): گروه حسابرسی بایدروشهای کنترل کیفیت قابل اجراء در مورد  هر کار حسابرسی را اجراء کنند ، مدیر مسؤل کار باید مسؤلیت کیفیت هر کار حسابرسی را برعهده بگیرد . بررسی کنترل کیفیت کار حسابرسی مدیر مسؤل کار برای حسابرسی صورتهای مالی شرکتهایی که اوراق بهاء دار آنها به عموم عرضه شده است باید:

الف) مشخص کند که یک بررسی کننده کیفیت کار حسابرسی انتخاب شده است

ب) موضوعات عمده مشخص شده و در جریان کار حسابرسی شامل موارد شناسایی شده در جریان بررسی کنترل کیفیت مورد بحث قرار گیرد

ج) گزارش حسابرسی را تا زمان تکمیل بررسی کنترل کیفیت کار حسابرسی صادر نکند . بررسی کنترل کیفیت کار حسابرسی باید شامل ارزیابی بی طرفانه موارد زیر باشد

1.      قضاوتهای عمده به عمل آمده توسط گروه حسابرسی

2.      نتایج بدست آمده برای تهیه گزارش حسابرسی

5- استاندارد 230( مستند سازی):حسابرس باید مستندات حسابرسی را بموقع و برای تأمین موارد زیر تهیه کند .

الف) مدارک کافی و مناسب پشتوانه گزارش حسابرسی

ب) شواهد نشان دهنده انجام حسابرسی طبق استانداردهای حسابرسی و الزامات قانونی و مقرراتی

6- استاندارد 540(حسابرسی برآوردهای حسابداری): حسابرس باید یکی از رویکردهای زیر یا ترکیبی ازآنها را در حسابرسی برآوردهای حسابداری بکار گیرد.

الف) بررسی و آزمون برآیند مورد استفاده مدیریت واحد مورد رسیدگی برای انجام برآوردهای حسابداری

ب) محاسبه و استفاده از برآوردهای مستقل برای مقایسه با برآوردهای مدیریت

ج) بررسی آن گروه از رویدارهای پس از تاریخ ترازنامه که بر برآوردهای حسابداری تأثیر گذار می باشند

7- استاندارد 240( مسؤلیت حسابرس در ارتباط با تقلب و اشتباه در حسابرسی صورتهای مالی) : حسابرس هنگام برنامه ریزی و اجرای روشهای حسابرسی و ارزشیابی و گزارشگری نتایج حاصل از کار باید خطر وجود تحریف با اهمیت در صورتهای مالی را که از تقلب یا اشتباه ناشی می شوود در نظر بگیرید

8- استاندارد 300( برنامه ریزی) : حسابرس باید چنان برنامه ریزی کند که از انجام کار حسابرسی خود به گونه ای اثر بخش اطمینان حاصل نماید

9- استاندارد 315( شناخت واحد مورد رسیدگی و محیط آن و برآورد خطر های تحریف با اهمیت) : حسابرس بمنظور تشخیص و برآورد خطرهای تحریف با اهمیت ناشی از تقلب یا اشتباه در صورتهای مالی و طراحی و اجرای روشهای حسابرسی لازم باید شناخت کافی از واحد مورد رسیدگی و محیط آن که شامل کنترلهای داخلی وی باشدکسب کند

10- استاندارد 320(اهمیت در حسابرسی) : حسابرس در هر کار حسابرسی باید اهمیت و رابطه آنرا با خطر حسابرسی ارزیابی نماید. حسابرس در هر یک از مراحل زیر باید اهمیت را مورد توجه قرار دهد

الف) تعیین نوع ، ماهیت ، زمانبندی ، اجراء و حدود روشهای حسابرسی

ب) ارزیابی اثر تحریفها

11- استاندارد 500 ( شواهد حسابرسی):هرگاه حسابرس برای اجرای روشهای حسابرسی از اطلاعات تهیه شده در واحد مورد رسیدگی استفاده کند باید شواهد حسابرسی درباره صحت و کامل بودن آن اطلاعات را کسب کند حسابرس باید از ادعاهای مدیریت در ارتباط با گروههای معاملات ،مانده حسابها و ارائه ، افشاء از چنان جزئیاتی استفاده کند که منابعی برای ارزیابی خطرهای تحریف با اهمیت و طراحی و اجرای روشهای حسابرسی لازم بدست آورد.

12- استاندارد 530( نمونه گیری در حسابرسی و سایر روشهای انتخاب اقلام برآوردی برای آزمون)حسابرس هنگام طراحی روشهای حسابرسی باید شیوه های مناسبی را جهت انتخاب اقلام برای آزمون بگونه ای تعیین نماید که بتواند شواهد حسابرس را بمنظور دستیابی به هدفهای آزمون حسابرسیگردآوری کند

فصل اول:

1.      حسابرسی را تعریف کرده و حسابرسان شواهد لازم را جهت بررسی صورتهای مالی از چه راههایی کسب می کنند؟

2.      حسابرسی از دیدگاه ها و نظر های مختلف به چند طبقه تقسیم می شود ، نام ببرید؟

3.      حسابرسی از نظر شیوه انجام کار به چند قسمت تقسیم می شود و در مورد هر قسمت بطور مختصر شرح دهید؟

4.      حسابرسی رعایت و عملیاتی را شرح دهید؟

5.      حسابرسان از نظر نوع وظیفه و مسؤلیت به چند گروه تقسیم می شوند ، نام ببرید؟

6.      حسابرس مستقل چه کسی است و گزارش خود را به چه کسی ارائه می دهد؟

7.      استانداردهای گزارشگری شامل چند گروه می باشند و دو مورد از آنها را شرح دهید؟

8.      اجزای اصلی گزارش حسابرسان را نام ببرید؟

9.      بند دامنه رسیدگی گزارش حسابرسان چه مواردی را در بر می گیرد نام ببرید؟

فصل دوم:

1.      آیین رفتار حرفه ای حسابرس مستقل شامل چند بخش می باشد آنها را نام ببرید و بطور مختصر شرح دهید؟

2.      اصول بنیادی آیین رفتار حرفه ای در حسابرسی مستقل شامل چند مورد می باشد، نام ببرید؟

3.      احکام آیین رفتار حرفه ای در حسابرسی مستقل به چند دسته تقسیم می شوند ،آنها را نام ببرید؟

4.      حسابداران حرفه ای مستقل چه کسانی هستند؟

فصل سوم:

1.      مسؤلیت حسابرسان در برابر صاحبکاران را شرح دهید؟

2.      مسؤلیت حسابرسان در برابر اشخاص ثالث ذینفع را شرح دهید؟

3.      شش مورد از مواردی را که باعث می شود صاحبکاران علیه مؤسسات حسابرسی شکایت کنند را بنویسید

4.      قوانین اوراق بهادار 1933 و1934 را شرح دهید؟

5.      چهار مورد از اقداماتی که حسابرسان را در مقابله با دعاوی حقوقی یاری می کنند را بنویسید؟

فصل چهارم:

1.      ساختار اداری مؤسسات حسابرسی را بنویسید؟

2.      حسابرسان ارشد چه کسانی هستند و مسؤلیت آنان را بنویسید؟

3.      برنامه ریزی حسابرسی به چه عواملی بستگی دارد؟

4.      مراحل فرایند حسابرسی را بنویسید؟

5.      اجزای احتمال خطر حسابرسی را نوشته و دو مورد از آنها را توضیح دهید؟

فصل پنجم:

1.      اهداف استقرار سیستم کنترلهای داخلی سازمان را بنویسید؟

2.      انواع کنترلهای داخلی را نام ببرید و آنها را توضیح دهید؟

3.      اجرای تشکیل دهنده کنترلهای داخلی را نام ببرید؟

4.      مراحل ارزیابی بر ساختار کنترل داخلی توسط حسابرسان را بنویسید؟

5.      روشهای کنترل داخلی را توضیح دهید و دو مورد از آنها را بنویسید؟

6.      محدودیتهای ذاتی سیستم کنترل داخلی را بنویسید؟

فصل ششم:

1.      کنترلهای داخلی در سیستم های کامپیوتری را شرح دهید؟

2.      ساختار سازمانی یک مرکز کامپیوتر شامل چه مسؤلیتهایی می باشد دو مورد از آنها را توضیح دهید؟

3.      مستند سازی سیستم های کامپیوتری را شرح دهید؟

 

فصل هفتم:

1.      طبق استانداردهای حسابرسی ایران شواهد حسابرسی را شرح دهید؟

2.      بطور کلی اهداف حسابرسی در مانده حسابها را ذکر کنید؟

3.      بطور کلی شواهد حسابرسی را نام ببرید و دو مورد از آنها را شرح دهید؟

4.      دو مورد از روشهای کسب شواهد حسابرسی ، سندرسی و ردیابی را شرح دهید؟

5.      رویدادهای تعدیلی و رویدادهای غیر تعدیلی را با ذکر مثال شرح دهید

فصل هشتم:

1.      خصوصیات نمونه گیری آماری را بنویسید؟

2.      روشهای اجرای نمونه گیری برای آزمونهای کنترل را نام ببرید؟

3.      مراحل عملی در نمونه گیری برای آزمونهای محتوا را نام ببرید؟

فصل نهم:

1.      کاربرگهای حسابرسی را توضیح دهید؟

2.      چهارمورد از فواید کاربرگهای حسابرسی را بنویسید؟

3.      بر اساس رهنمودهای کمیته فنی سازمان حسابرسی محتوای کاربرگهای حسابرسی شامل چه مواردی می باشد چهار مورد را نام ببرید؟

4.      انواع کاربرگهای حسابرسی را نوشته و دو مورد از آنها را توضیح دهید؟

5.      پرونده های دائمی که حسابرسان برای کاربرگهای حسابرسی نگهداری می کنند شامل چه اهدافی هستند؟